تبلیغات
بانک جامع احادیث و روایات - چهل حدیث "اخلاق درمانی"
 بانک جامع احادیث و روایات
محرم آمد ... محرم آمد ... محرم آمد ... محرم آمد ... محرم آمد ...
آخرین مطالب
لینک دوستان

چهل حدیث "اخلاق درمانی"  

قرآن كریم:

قَدْ اَفْلَـحَ مَنْ زَكّاها وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسّاها؛(۱)

هر كس جان خود را [از گناهان و بدى‏ها [پاك كند، رستگار خواهد شد و هر كس آلوده‏اش كند، از زیانكاران است.

سوره شمس، آیه ۹ و ۱۰ .


 

امام على علیه‏السلام :

مَنْ حَسُنَتْ خَلیقَـتُهُ طابَتْ عِشْرَتُهُ؛(۱)

هر كس خوش اخلاق باشد، زندگى‏اش پاكیزه و گوارا مى‏شود.

غررالحكم، ح ۸۱۵۳ .


پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

مَنْ ساءَ خُلْقُهُ عَذَّبَ نَفْسَهُ وَ مَنْ كَبُرَ هَمُّهُ سَقُمَ بَدَنُهُ؛(۱)

هر كس بد اخلاق باشد، خودش را عذاب مى‏دهد و هر كس غم و غصه‏اش زیاد شود، تنش رنجور مى‏گردد.

نهج الفصاحه، ح ۳۰۰۲ .


امام على علیه‏السلام :

وُصولُ الْمَرْءِ اِلى كُلِّ ما یَبْتَغیهِ مِنْ طیبِ عَیْشِهِ وَ اَمنِ سِرْبِهِ وَ سَعَةِ رِزْقِهِ بِحُسْنِ نیَّتِهِ وَ سَعَةِ خُلْقِهِ؛(۱)

انسان، با نیّت خوب و اخلاق خوب، به تمام آنچه در جستجوى آن است، از زندگى خوش و امنیت محیط و روزى زیاد، دست مى‏یابد.

غررالحكم، ح ۱۰۱۴۱ .


امام على علیه‏السلام :

اِذا فَسَدَتِ النِّـیَّةُ وَقَعَتِ الْبَلیَّةُ؛(۱)

هرگاه نیت فاسد شود، بلا و گرفتارى پیش مى‏آید.

غررالحكم، ح ۴۰۲۱.


امام على علیه‏السلام :

اِنَّ الْعِلْمَ حَیاةُ الْقُلوبِ وَ نورُ الاَْبْصارِ مِنَ الْعَمى وَ قُوَّةُ الاَْبْدانِ مِنَ الضَّعْفِ؛(۱)

به راستى كه دانش، مایه حیات دل‏ها، روشن كننده دیدگان كور و نیروبخش بدن‏هاى ناتوان است.

امالى صدوق، ص ۴۹۳، ح ۱.


امام على علیه‏السلام :

اَ لْجَهْلُ مُمیتُ الاَْحْیاءِ وَ مُخَلِّدُ الشَّقاءِ؛(۱)

نـادانى، مایـه مرگ زندگان و دوام بدبختى است.

غررالحكم، ح ۱۴۶۴ .


امام باقر علیه‏السلام :

اِنَّ اللّه‏َ عَزَّوَجَلَّ یَقى بِالتَّقْوى عَنِ الْعَبْدِ ما عَزُبَ عَنْهُ عَقْلُهُ وَ یُجَلّى بِالتَّقْوى عَنْهُ عَماهُ وَ جَهْلَهُ؛(۱)

خداوند عزوجل به وسیله تقوا، انسان را از آنچه عقلش به آن نمى‏رسد، حفظ مى‏كند و كوردلى و نادانى را از او دور مى‏نماید.

كافى، ج ۸، ص ۵۲، ح ۱۶.


امام صادق علیه‏السلام :

یَعیشُ النّاسُ بِاِحْسانِهِمْ اَكْثَرَ مِمّا یَعیشونَ بِاَعْمارِهِمْ وَ یَموتون بِذُنوبِهِمْ اَكْثَرَ مِمّا یَموتونَ بِآجالِهِمْ؛(۱)

مردم، بیشتر از آن‏كه با عمر خود زندگى كنند، با احسان و نیكوكارى خود زندگى مى‏كنند و بیشتر از آن‏كه با اجل خود بمیرند، بر اثر گناهان خود مى‏میرند.

دعوات الراوندى، ص ۲۹۱، ح ۳۳.


امام على علیه‏السلام :

اَلصَّبْرُ فِى الاُْمورِ بِمَنْزِلَةِ الرَّأسِ مِنَ الْجَسَدِ، فَاِذا فارَقَ الرَّأسُ الجَسَدَ فَسَدَ الْجَسَدُ وَ اِذا فارَقَ الصَّبْرُ الاُْمورَ فَسَدَتِ الاُْمورُ؛(۱)

نقش صبر در كارها همانند نقش سر در بدن است؛ همچنان كه اگر سر از بدن جدا شود، بدن از بین مى‏رود، صبر نیز هرگاه همراه كارها نباشد، كارها تباه مى‏گردند.

كافى، ج ۲، ص ۹۰، ح ۹.


پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

اِنَّما اَهْلَكَ النّاسَ الْعَجَلَةْ وَ لَوْ اَنَّ النّاسَ تَثَـبَّتوا لَمْ یَهْلِكْ اَحَدٌ؛(۱)

مردم را، در حقیقت، شتابزدگى به هلاكت انداخته است، اگر مردم، از شتابزدگى به‏دور بودند، هیچ كس هلاك نمى‏شد.

محاسن، ج ۱، ص ۳۴۰، ح ۶۹۷ .


پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

اَلصِّدقُ طُمَأْنینَةٌ وَ الْكَذِبُ ریبَةٌ ؛(۱)

راستگویى [مایه] آرامش و دروغگویى [مایه[ تشویش است.

نهج الفصاحه، ح ۱۸۶۴ .


امام على علیه‏السلام :

اَطْیَبُ الْعَیْشِ القَناعَةُ؛(۱)

خوش‏ترین زندگى، زندگى با قناعت است.

غررالحكم، ح ۲۹۱۸ .


امام باقر علیه‏السلام :

مَثَلُ الْحَریصِ عَلَى الدُّنْیا مَثَلُ دودَةِ القَزِّ: كُلَّمَا ازْدادَتْ مِنَ القَزِّ عَلى نَفْسِها لَـفّـا كانَ أَبْعَدَ لَها مِنَ الْخُروجِ حَتّى تَموتَ غَمّا؛(۱)

حریص به دنیا، همانند كرم ابریشم است كه هر چه بیشتر دور خود مى‏تند، خارج شدن از پیله بر او سخت‏تر مى‏شود، تا آن‏كه از غصه مى‏میرد.

كافى، ج ۲، ص ۳۱۶، ح ۷.


امام على علیه‏السلام :

مَنْ لَمْ یَتَدارَكْ نَفْسَهُ بِاِصْلاحِها اَعْضَلَ داؤُهُ وَ اَعْیى شِفائُهُ وَ عَدِمَ الطَّبیبَ؛(۱)

هر كس به اصلاح خود نپردازد، بیمارى‏اش سخت مى‏شود و در درمانش به رنج مى‏افتد و طبیبى نخواهد یافت.

غررالحكم، ح ۹۰۲۵.


        امام على علیه‏السلام :

        اَلاِْنْصافُ راحَةٌ؛(۱)

        انصاف، مایه آسایش است.

غررالحكم، ح ۱۶.


امام على علیه‏السلام :

اَلْبَغْىُ یَصْرَعُ الرِّجالَ وَ یُدْنِى الاْآجالَ؛(۱)

ظلم و تجاوز، انسان را زمین مى‏زند و مرگ‏ها را نزدیك مى‏سازد.

غررالحكم، ح ۱۴۹۴.


پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

طَعامُ السَّخىِّ دَواءٌ وَ طَعامُ الشَّحیحِ داءٌ؛(۱)

غذاى سخاوتمند، دارو و غذاى بخیل، درد است.

بحارالأنوار ، ج ۶۸، ص ۳۵۷، ح ۲۲ .


پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

اَلصَّدَقَةُ تَدْفَعُ الْبَلاءَ وَ هِىَ اَنـْجَحُ دَواءٍ وَ تَدْفَعُ الْقَضاءَ وَ قَدْ اُبْرِمَ اِبراما وَ لا یَذْهَبُ بِالاَْدواءِ اِلاَّ الدُّعاءُ وَ الصَّدَقَةُ؛(۱)

صدقه بلا را برطرف مى‏كند و مؤثرترینِ داروست. همچنین، قضاى حتمى را برمى‏گرداند و درد و بیمارى‏ها را چیزى جز دعا و صدقه از بین نمى‏برد.

بحارالأنوار، ج ۹۳، ص ۱۳۷، ح ۷۱ .


امام على علیه‏السلام :

حُبُّ الدُّنْیا یُفْسِدُ الْعَقْلَ وَ یُصِمُّ الْقَلْبَ عَنْ سَماعِ الْحِكْمَةِ وَ یوجِبُ اَلیمَ الْعِقابِ؛(۱)

دل بستگى به دنیا، عقل را فاسد مى‏كند، قلب را از شنیدن حكمت ناتوان مى‏سازد و باعث عذاب دردناك مى‏شود.

غررالحكم، ح ۴۸۷۸.


    امام على علیه‏السلام :

    اَلزُّهْدُ فِى الدُّنْیا الراحَةُ الْعُظْمى؛(۱)

    بى‏رغبتى به دنیا، بزرگ‏ترین آسایش است.

غررالحكم، ح ۱۳۱۶.


امام صادق علیه‏السلام :

اَلرَّوْحُ وَ الرّاحَةُ فِى الرِّضا وَ الْیَقینِ وَ الْهَمُّ وَ الْحَزَنُ فِى الشَكِّ وَ السَّخَطِ؛(۱)

خوشى و آسایش، در رضایت و یقین است و غم و اندوه در شكّ و نارضایتى.

مشكاة‏الأنوار، ص ۳۴.


امام على علیه‏السلام :

اَ لْحَقودُ مُعَذَّبُ النَّفْسِ، مُتَضاعَفُ الهَمِّ ؛(۱)

كینه‏توز، روحش در عذاب است و اندوهش دو چندان.

غررالحكم، ح ۱۹۶۲.


     امام على علیه‏السلام :

     اَ لْحِلْمُ حِجابٌ مِنَ الآْفاتِ؛(۱)

     بردبارى، مانعى در برابر آفت‏هاست.

غررالحكم، ح ۷۲۰ .


پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

اَلا وَ اِنَّ الْغَضَبَ جَمْرَةٌ فى قَلْبِ ابْنِ آدَمَ، اَما رَأیْتُمْ اِلى حَمْرَةِ عَیْنَیْهِ وَ انْتِفاخِ اَوْ داجِهِ؟! فَمَنْ اَحَسَّ بِشَىْ‏ءٍ مِنْ ذلِكَ فَلْیَلْصَقْ بِالاَْرْضِ ؛(۱)

بدانید كه خشم پاره آتشى در دل انسان است. مگر چشمان سرخش و رگ‏هاى گردنش را [هنگام خشم] ندیده‏اند. هر كس چنین احساسى پیدا كرد، روى زمین بنشیند.

سنن الترمذى، ج ۳، ص ۳۲۸، ح ۲۲۸۶.


پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

مَنْ اَكَلَ وَ ذو عَیْنَیْنِ یَنْظُرُ اِلَیْهِ وَ لَمْ یُواسِهِ ابْتُلى بِداءٍ لا دَواءَ لَهُ ؛(۱)

هر كس غذا بخورد و دیگرى به او نگاه كند، و به او ندهد، به دردى بى درمان مبتلا مى‏شود.

تنبیه الخواطر، ج ۱ ، ص ۴۷.


امام صادق علیه‏السلام :

ما ضَعُفَ بَدَنٌ عَمّا قَویَتْ عَلَیْهِ النِّـیَّةُ؛(۱)

اگر اراده قوى باشد، هیچ بدنى براى انجام دادن كار، ناتوان نیست.

من لایحضره الفقیه، ج ۴، ص ۴۰۰، ح ۵۸۵۹.


امام هادى علیه‏السلام :

اَلسَّهَرُ اَ لَذُّ لِلْمَنامِ وَ الْجوعُ یَزیدُ فى طیبِ الطَّعامِ ؛(۱)

شب‏زنده‏دارى، خواب را شیرین‏تر و گرسنگى، غذا را لذت بخش‏تر مى‏كند.

تنبیه الخواطر، ص ۱۴۱، ح ۱۸.


    امام على علیه‏السلام :

    اَ لْحَسَدُ یُضْنِى الجَسَدَ ؛(۱)

    حسد، بدن را فرسوده و علیل مى‏كند.

غررالحكم، ح ۹۴۳ .


 

        امام على علیه‏السلام :

        اَ لْمُریبُ اَبَدا عَلیلٌ؛(۱)

        آدم بدبین، همیشه بیمار است.

غررالحكم، ح ۸۳۹ .


امام صادق علیه‏السلام :

ایّاكَ وَ الْمِراءَ، فَاِنَّهُ یُحْبِطُ عَمَلَكَ وَ ایّاكَ وَ الْجِدالَ، فَاِنَّهُ یوبِقُكَ وَ ایّاكَ وَ كَثْرَةَ الْخُصوماتِ فَاِنَّها تُبْعِدُكَ مِنَ اللّه‏ِ ؛(۱)

از بگو مگو خوددارى كن، زیرا كه این كار، عملت را نابود مى‏كند. از جدل و ستیز هم خوددارى كن؛ زیرا كه تو را هلاك مى‏سازد و از دشمنى زیاد كناره بگیر؛ چه این‏كه چنین كارى تو را از خدا دور مى‏كند.

تحف العقول، ص ۳۰۹.


پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

اِذا رَآى اَحَدُكُمْ مِنْ نَفْسِهِ اَوْ مالِهِ اَوْ مِنْ اَخیهِ ما یُعْجِبُهُ فَلْیَدْعُ لَهُ بِالْبَرَكَةِ فَاِنَّ الْعَیْنَ حَقٌ؛(۱)

هرگاه یكى از شما در خودش، یا مالش، یا برادرش، چیز جالب توجهى دید، براى بركت یافتن آن دعا كند؛ زیرا چشم‏زخم، واقعیت دارد.

نهج الفصاحه ، ح ۲۰۶ .


لقمان حكیم علیه‏السلام :

یَا بُنَىَّ اِذَا امتَلأََتِ المَعِدَةُ نَامَتِ الفِكْرَةُ وَ خَرِسَتِ الحِكْمَةُ وَ قَعَدَتِ الاَعضَاءُ عَنِ العِبادَةِ؛(۱)

فرزندم هرگاه شكم پر شود، فكر به خواب مى‏رود و حكمت، از كار مى‏افتد و اعضاى بدن از عبادت باز مى‏مانند.

مجموعه ورام، ج ۱، ص ۱۰۲ .


امام على علیه‏السلام :

مَنْ لَجَّ وَ تَمادى فَهُوَ الرّاكِسُ الَّذى رانَ اللّه‏ُ عَلى قَلْبِهِ وَ صارَت دائرَةُ السَّوءِ عَلى رَأسِهِ ؛(۱)

هر كس لجاجت كند و بر آن پافشارى نماید، او همان بخت برگشته‏اى است كه خداوند بر دلش پرده [غفلت] زده و پیشامدهاى ناگوار بر فراز سرش قرار گرفته است.

نهج البلاغه، از نامه ۵۸.


امام صادق علیه‏السلام :

اَوَّلُ النَّظَرَةِ لَكَ وَ الثّانیَةُ عَلَیْكَ وَ لا لَكَ وَ الثّالِثَةُ فیهَا الْهَلاكُ؛(۱)

نگاه اول [ناخودآگاه به نامحرم] براى تو [حلال[ است و نگاه دوم ممنوع است و حرام و نگاه سوم، هلاكت‏بار است.

من لایحضره الفقیه، ج ۳، ص ۴۷۴، ح ۴۶۵۸.


امام على علیه‏السلام :

صیانَةُ الْمَرْاَةِ اَنـْعَمُ لِحالِها وَ اَدْوَمُ لِجَمالِها؛(۱)

محفوظ بودن زن، براى سلامتى‏اش مفیدتر است و زیبایى او را با دوام‏تر مى‏كند.

غررالحكم، ح ۵۸۲۰ .


امام على علیه‏السلام :

قَدْ خاطَرَ بِنَفْسِهِ مَنِ اسْتَغْنى بِرَأیِهِ؛(۱)

هر كس خود را، از رأى و نظر دیگران بى‏نیاز بداند، خودش را به خطر انداخته است.

من لایحضره الفقیه، ج ۴، ص ۳۸۸، ح ۵۸۳۴ .


امام على علیه‏السلام :

اَعْجَبُ ما فِى الاِْنْسانِ قَلْبُهُ وَ لَهُ مَوارِدُ مِنَ الْحِكْمَةِ وَ اَضْدادٌ مِنْ خِلافِها فَاِنْ سَنَحَ لَهُ الرَّجاءُ اَذَ لَّهُ الطَّمَعُ وَ اِنْ هاجَ بِهِ الطَّمَعُ اَهْلَكَهُ الْحِرْصُ وَ اِنْ مَلَكَهُ الْیَأسُ قَتَلَهُ الاَْسَفُ... فَكُلُّ تَقْصیرٍ بِهِ مُضِرٌّ وَ كُلُّ اِفْراطٍ بِهِ مُفْسِدٌ؛(۱)

مام على علیه‏السلام :

شگفت‏ترین عضو انسان قلب اوست و قلب مایه‏هایى از حكمت و ضد حكمت دارد. اگر آرزو به آن دست دهد، طمع خوارش مى‏گرداند و اگر طمع در آن سر بركشد، حرص نابودش مى‏كند و اگر ناامیدى بر آن مسلّط شود، اندوه، او را مى‏كُشد... هر كوتاهى برایش زیانبار است و هر زیاده‏روى برایش تباهى آفرین.


علل الشرایع، ص ۱۰۹، ح ۷ .


ا

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

فِى الاِْنْسانِ مُضْغَةٌ اِذا هىَ سَلِمَتْ وَ صَحَّتْ سَلِمَ بِها سائرُ الْجَسَدِ، فَاذا سَقِمَتْ سَقِمَ بِها سائرُ الْجَسَدِ وَ فَسَدَ، وَ هِىَ الْقَلْبُ؛(۱)

در انسان پاره گوشتى است كه اگر آن سالم و درست باشد، دیگر اعضاى بدنش هم با آن سالم مى‏شوند و هرگاه آن بیمار شود، دیگر اعضاى بدنش بیمار و فاسد مى‏گردند. آن پاره گوشت، قلب است.

خصال، ص ۳۱، ح ۱۰۹ .


 

امام صادق علیه‏السلام :

اَرْوَحُ الرَّوْحِ اَلْیَأسُ مِنَ النّاسِ؛(۱)

بهترین راحتى و آسودگى، بى‏توقعى از مردم است.

كافى ، ج ۸، ص ۲۴۳، ح ۳۳۷ .


 

امام على علیه‏السلام :

مَنِ اقْتَصَرَ عَلى بُلْغَةِ الْكَفافِ فَقَدِ انْتَظَمَ الراحَةَ وَ تَبَوَّأَ خَفْضَ الدَّعَةِ؛(۱)

هر كس به مقدار كفایت، قناعت كند، آسایش مى‏یابد و براى خویش زمینه گشایش فراهم مى‏كند.


نهج البلاغه، حكمت ۳۷۷.