تبلیغات
بانک جامع احادیث و روایات - چهل حدیث "اصلاح جامعه"
 بانک جامع احادیث و روایات
محرم آمد ... محرم آمد ... محرم آمد ... محرم آمد ... محرم آمد ...
آخرین مطالب
لینک دوستان
  چهل حدیث "اصلاح جامعه"
قرآن كریم:

اِنَّ اللّه‏َ لا یُغَیِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتّى یُغَیِّروا ما بِاَ نْفُسِهِمْ و اِذا اَرادَ اللّه‏ُ بِقَوْمٍ سوءا فَلا مَرَدَّ لَهُ وَ ما لَهُمْ مِنْ دونِهِ مِنْ والٍ؛(۱)

خداوند سرنوشت هیچ ملتى را تغییر نمى‏دهد، مگر آن‏كه خودشان تغییر روش دهند و هنگامى كه خداوند براى ملّتى (به دلیل اعمالشان) بدى بخواهد، هیچ چیز مانع آن نخواهد شد و غیر از خدا حمایتگرى براى آنان نخواهد بود.

 

···

۱

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

كُلُّكُمْ راعٍ وَكُلُّكُمْ مَسؤولٌ عَنْ رَعیَّتِهِ؛(۲)

همه شما سرپرست و مسئوول هستید و درباره زیردستانتان باز خواست مى‏شوید.

···

۲

امام على علیه‏السلام :

مِنْ كَمالِ السَّعادَةِ السَّعْىُ فى صَلاحِ الْجُمْهورِ؛(۳)

كوشش در راه اصلاح توده مردم، از كمال خوشبختى است.

···

۳

امام على علیه‏السلام :

مَنْ لَمْ یُصْلِحْ نَفْسَهُ لَمْ یُصْلِحْ غَیْرَهُ؛(۴)

هر كس خودش را اصلاح نكند، نمى‏تواند دیگران را اصلاح نماید.

···

۴

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

صِنْفانِ مِنْ اُمَّتى اِذا صَلُحا صَلُحَتْ اُمَّتى وَ اِذا فَسَدا، فَسَدَتْ اُمَّتى، قیلَ یا رَسولَ اللّه‏ِ وَ مَنْ هُما؟ قالَ: اَ لْـفُقَهاءُ وَ الاُْمَراءُ؛(۵)

دو گروه از امّت من اگر صالح شوند، امّتم صالح مى‏شوند و اگر فاسد شوند، امّتم فاسد مى‏شوند. عرض شد اى رسول خدا آن دو گروه كدامند؟ فرمودند: عالمان و حاكمان.

···

۵

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

عُمّالُكُمْ اَعْمالُكُمْ، كَما تَـكونونَ، یُوَلّى عَلَیْكُمْ؛(۶)

كارگزاران شما [نتیجه] اعمال شما هستند، همان گونه كه هستید، بر شما حكومت مى‏شود.

···

۶

امام صادق علیه‏السلام :

اَ لْعالِمُ بِزَمانِهِ لا تَهْجُمُ عَلَیْهِ اللَّوابِسُ؛(۷)

كسى كه به اوضاع زمان خود آگاه باشد، گرفتار هجوم اشتباهات نمى‏شود.

···

۷

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

مَنْ اَصْبَحَ لا یَهْتَمُّ بِاُمورِ الْمُسْلِمینَ فَلَیْسَ مَنْهُمْ وَ مَنْ سَمِعَ رَجُلاً یُنادى یا لَلْمُسْلِمینَ فَلَمْ یُجِبْهُ فَلَیْسَ بِمُسْلِمٍ؛(۸)

هر كس صبح كند و به امور مسلمانان همّت نورزد، از آنان نیست و هر كس فریاد كمك خواهى كسى را بشنود و به كمكش نشتابد، مسلمان نیست.

···

۸

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

لَنْ تُقَدَّسَ اُمَّةٌ لایُؤْخَذُ لِلضَّعیفِ فیها حَقُّهُ مِنَ الْقَوىِّ غَیْرَ مُتَعْتِـعٍ؛(۹)

ملّتى كه نتوان در میان آنان بدون دلهره، حقّ ضعیف را از قوى گرفت، هرگز قابل ستایش نیست.

···

۹

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

اِنّى تارِكٌ فیكُمُ الثَّقَلَیْنِ: كِتابَ اللّه‏ِ وَ عِتْرَتى اَهْلَ بَیْتى لَنْ تَضِلُّوا ما اِنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِما وَ لَنْ یَفْتَرِقا حَتّى یَرِدا عَلَىَّ الْحَوْضَ؛(۱۰)

من دو چیز ارزشمند در میان شما مى‏گذارم: كتاب خدا و عترت و اهل بیتم، اگر به آنها چنگ بزنید، هرگز گمراه نمى‏شوید.

···

۱۰

امام صادق علیه‏السلام :

اِنَّ الْمُؤْمِنَ وَلىُّ اللّه‏ِ یُعینُهُ وَ یَصْنَعُ لَهُ وَ لا یَقولُ عَلَیْهِ اِلاَّ الْحَقَّ وَ لا یَخافُ غَیْرَهُ؛(۱۱)

مؤمن دوست خداست، یاریش مى‏رساند و براى او كار مى‏كند و درباره او جز حق نمى‏گوید و از غیر او نمى‏ترسد.

···

۱۱

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

اِقْبَلِ الْحَقَّ مِمَّنْ اَتاكَ بِهِ صَغیرٌ اَوْ كَبیرٌ وَ اِنْ كانَ بَغیضا وَارْدُدِ الْباطِلَ عَلى مَنْ جاءَ بِهِ مِنْ صَغیرٍ اَوْ كَبیرٍ وَ اِنْ كانَ حَبیبا ؛(۱۲)

حق را از هر كس كه برایت آورد، كوچك باشد یا بزرگ، بپذیر، هر چند دشمنت باشد و باطل را، كوچك یا بزرگ، هر كس گوید به خودش برگردان، هر چند دوستت باشد.

···

۱۲

امام صادق علیه‏السلام :

اِذا اَرادَ اللّه‏ُ بِقَوْمٍ هَلاكا ظَهَرَ فیهِمُ الرِّبا؛(۱۳)

هنگامى كه خداوند بخواهد ملتى را نابود كند، رباخوارى در میان آنان رواج مى‏یابد.

···

۱۳

    پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

    اَلرّاشى وَ الْمُرْتَشى فِى النّارِ؛(۱۴)

    رشوه دهنده و رشوه گیرنده در آتشند.

···

۱۴

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

اَللّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ لا اِلهَ اِلاّ اَنـْتَ قُلْتَ فى كِتابِكَ «ذلِكَ بِاَنَّ اللّه‏َ لَمْ یَكُ مُغَیِّرا نِعْمَةً اَنـْعَمَها عَلى قَوْمٍ حَتّى یُغَیِّروا ما بِاَنْفُسِهِمْ» فَبِكَ آمَنْتُ وَ صَدَّقْتُ فَمَنْ ذَاالَّذى یَحْفَظُ ما بِنَفْسِهِ وَ یَمْنَعُ مِنَ التَّغْییرِ بِحَوْلِهِ وَ قُوَّتِهِ اِنْ اَنـْتَ لَمْ تَعْصِمْهُ فَصِلْ حَبْلَ عِصْمَتى بِكَرَمِكَ حَتّى لا اُغَیِّرَ ما بِنَفْسى مِنْ طاعَتِكَ فَتَغَیَّرَ ما بى مِنْ نِعْمَتِكَ فَلَكَ الْحَمْدُ یا حَىُّ یا قَیّومُ؛(۱۵)

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

خدایا حمد و ستایش مخصوص توست، معبودى جز تو نیست. در كتابت (قرآن) فرمودى «خداوند نعمتى را كه به ملتى داده است، تغییر نمى‏دهد مگر این كه خودشان تغییر روش دهند» پس من به تو ایمان آوردم و تو را تصدیق نمودم، خدایا اگر تو كسى را حفظ نكنى، چه كسى توان آن دارد كه با نیرو  و توان خود نعمت‏هاى در اختیار خود را حفظ نماید و از تغییر یافتن آن جلوگیرى كند. پس خداوندا به كرمت رشته در امان ماندن مرا برقرار كن تا من زمینه اطاعتى را كه در وجودم از تو دارم، تغییر ندهم، وگرنه هر چه نعمت در پیش من دارى، تغییر خواهد یافت. پس حمد و ستایش مخصوص توست اى خدایى كه همیشه زنده و پایدارى.

···

۱۵

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

اِنَّ الاِْخْتِلافَ وَ التَّنازُعَ وَ التَّثَـبُّطَ مِنْ أمْرِ الْعَجْزِ وَ الضَّعْفِ وَ هُوَ مِمّا لا یُحِبُّهُ اللّه‏ُ وَ لا یُعْطى عَلَیْهِ النَّصْرَ وَ الظَّـفَرَ؛(۱۶)

اختلاف و كشمكش و پشت هم اندازى، از ناتوانى و سستى است و خداوند نه آن را دوست دارد و نه با آن یارى و پیروزى مى‏دهد.

···

۱۶

امام سجاد علیه‏السلام :

اَلذُّنوبُ الَّتى تُغَـیِّرُ النِّعَمَ: اَ لْبَغْىُ عَلَى النّاسِ وَ الزَّوالُ عَنِ الْعادَةِ فِى الْخَیْرِ وَ اِصْطِناعِ الْمَعْروفِ وَ كُفْرانِ النِّعَمِ وَ تَرْكِ الشُّكْرِ قالَ اللّه‏ُ عَزَّوَجَلَّ: «اِنَّ اللّه‏َ لا یُغَیِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتّى یُغَیِّروا ما بِاَ نْفُسِهِمْ...»؛(۱۷)

امام سجاد علیه‏السلام :

گناهانى كه باعث تغییر نعمت‏ها مى‏شوند، عبارت‏اند از: تجاوز به مردم، ترك نمودن عادت‏هاى كار خیر و خوب و كفران نعمت و ترك شكر، زیرا خداوند عزّوجلّ مى‏فرماید: «خداوند سرنوشت هیچ ملتى را تغییر نمى‏دهد، مگر این‏كه خودشان تغییر روش دهند... ».

···

۱۷

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

اَتـَرعوونَ عَنْ ذِكْرِ الْفاجِرِ حَتّى یَعْرِفَهُ النّاسُ؟! فَاذْكُرُوا الْفاجِرَ بِما فیهِ یَحْذَرْهُ النّاسُ؛(۱۸)

آیا از بردن نام بدكار، براى این‏كه مردم او را بشناسند، خوددارى مى‏كنید؟ بدكار را با اعمال و كردارش معرفى كنید، تا مردم از او برحذر باشند.

···

۱۸

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

لَیْسَ مِنّا مَنْ غَشَّ مُسْلِما اَو ضَرَّهُ اَو ماكَرَهُ؛(۱۹)

از ما نیست كسى كه با مسلمانى تقلّب كند، یا به او ضرر رساند و یا با وى حیله نماید.

···

۱۹

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

یا عَلىُّ وَ لِلصّالِحِ ثَلاثُ عَلاماتٍ: یُصْلِحُ ما بَیْنَهُ وَ بَیْنَ اللّه‏ِ تَعالى بِالْعَمَلِ الصّالِحِ وَ یُصْلِحُ دینَهُ بِالْعِلْمِ وَ یَرْضى لِلنّاسِ ما یَرْضى لِنَفْسِهِ؛(۲۰)

اى على! انسان صالح سه نشانه دارد: با عمل صالح، میان خود و خداوند را اصلاح مى‏كند، با علم، دینش را اصلاح مى‏نماید و براى مردم، همانى را مى‏پسندد كه براى خود مى‏پسندد.

···

۲۰

    امام على علیه‏السلام :

    كونا لِلظّالِمِ خَصْما وَ لِلْمَظْلومِ عَوْنا؛(۲۱)

    پیوسته دشمن ظالم و یاور مظلوم باشید.

···

۲۱

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

اِنَّما اَهْلَكَ الَّذینَ مِنْ قَبْلِكُمْ اَنـَّهُمْ كانوا اِذا سَرَقَ فیهِمُ الشَّریفُ تَرَكوهُ وَ اِذا سَرَقَ فیهِمُ الضَّعیفُ اَقاموا عَلَیْهِ الْحَدَّ؛(۲۲)

نابودى مردمان پیش‏تر از شما از آنجا بود كه اگر سرشناسى دزدى مى‏كرد، رهایش مى‏ساختند و چون ناتوانى دزدى مى‏نمود، مجازاتش مى‏كردند.

···

۲۲

امام على علیه‏السلام :

اِنَّ اللّه‏َ فَرَضَ الْجِهادَ وَ عَظَّمَهُ وَ جَعَلَهُ نَصْرَهُ وَ ناصِرَهُ وَ اللّه‏ِ ما صَلُحَتْ دُنْیا وَ لا دینٌ اِلاّ بِهِ ؛(۲۳)

در حقیقت خداوند جهاد را واجب گردانید و آن را بزرگداشت و مایه پیروزى و یاور خود قرارش داد. به خدا سوگند كار دنیا و دین جز با جهاد درست نمى‏شود.

···

۲۳

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

اِنَّ اللّه‏َ تَبارَكَ وَ تَعالى اِذا اَرادَ بِقَوْمٍ بَقاءً اَوْ نَماءً رَزَقَهُمْ الْقَصْدَ وَ الْعَفافَ وَ اِذا اَرادَ بِقَوْمٍ اِقْتِطاعا فَتَحَ لَهُمْ اَوْ فَتَحَ عَلَیْهِم بابَ خیانَةٍ؛(۲۴)

هرگاه خداوند تبارك و تعالى ماندگارى، یا رشد ملتى را بخواهد، میانه‏روى و پاكدامنى را روزیشان مى‏كند و هرگاه نابودى آنان را بخواهد، دَرِ خیانتكارى را به سود و یا به ضررشان، به رویشان مى‏گشاید.

···

۲۴

امام صادق علیه‏السلام :

اَمّا الْعِلَّةُ فِى الصِّیامِ لِیَسْتَوِىَ بِهِ الْغَنىُّ وَ الْفَقیرُ و ذلِكَ لاَِنَّ الْغَنىَّ لَم یَكُنْ لِیَجِدَ مَسَّ الْجوعِ فَیَرْحَمَ الْفَقیرَ لاَِنَّ الْغَنىُّ كُلَّما اَرادَ شَیئا قَدَرَ عَلَیْهِ فَاَرادَ اللّه‏ُ عَزَّوَجَلَّ اَن یُسَوّى بَینَ خَلقِهِ و اَن یُذیقَ الغَنىَّ مَسَّ الجوعِ وَ الاَ لَمِ لِیَرِقَّ عَلَى الضَّعیفِ و یَرحَمَ الجائِعَ ؛(۲۵)

امام صادق علیه‏السلام :

علت روزه گرفتن آن است كه به سبب آن، ثروتمند و فقیر برابر شوند، زیرا ثروتمند گرسنگى را احساس نكرده، تا به فقیر رحم كند، هرگاه هم چیزى را بخواهد مى‏تواند فراهم كند. پس خداوند خواست میان بندگانش برابرى ایجاد كند و توانمند مزه گرسنگى و درد را بچشد تا بر ناتوان مهر بورزد و بر گرسنه ترحم كند .

···

۲۵

امام باقر علیه‏السلام :

... اِنَّ الاَْمْرَ بِالْمَعْروفِ وَ النَّهْىَ عَنِ الْمُنـكَرِ سَبیلُ الاَْنْبیاءِ وَ مِنْهاجُ الصُّلَحاءِ ، فَریضَةٌ عَظیمَةٌ بِها تُقامُ الْفَرائِضُ ، وَ تَاْمَنُ الْمَذاهِبُ وَ تَحِلُّ الْمَكاسِبُ ، وَ تُرَدُّ الْمَظالِمُ وَ تَعْمُرُ الاَْرْضُ ، وَ ینْتَصِفُ مِنَ الاَْعداءِ وَ یَسْتَقیمُ الاَْمْرُ... ؛(۲۶)

امام باقر علیه‏السلام :

امر به معروف و نهى از منكر راه و روش پیامبران و شیوه صالحان است و واجب بزرگى است كه واجبات دیگر با آن بر پا مى‏شوند، راه‏ها امن مى‏گردد و درآمدها حلال مى‏شود و حقوق پایمال شده، به صاحبانش برمى‏گردد، زمین آباد مى‏شود و (بدون ظلم) حق از دشمنان گرفته مى‏شود و كارها سامان مى‏پذیرد.

···

۲۶

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

ثَلاثٌ لَیْسَ لاَِحَدِ مِنَ النّاسِ فیهِنَّ رُخصَةٌ: بِرُّ الْوالِدَینِ مُسْلِما كانَ اَو كافِرا وَ الْوَفاءُ بِالْعَهْدِ لِمُسْلِمٍ كانَ اَو كافِرٍ وَ اَداءُ الاَْمانَةِ اِلى مُسْلِمٍ كانَ اَو كافِرٍ؛(۲۷)

سه چیز است كه ترك آن براى هیچ كس جایز نیست: نیكى به پدر و مادر؛ مسلمان باشند یا كافر، وفاى به عهد؛ با مسلمان یا كافر و اداى امانت؛ به مسلمان یا كافر.

···

۲۷

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

اَنـْصِفِ النّاسَ مِنْ نَفْسِكَ وَ انْصَحِ الأُْمَّةَ وَ اَرْحَمْهُمْ فَاِذا كُنْتَ كَذلِكَ وَ غَضِبَ اللّه‏ُ عَلى أَهْلِ بَلْدَةٍ اَنـْتَ فیها وَ اَرادَ اَنْ یُنْزِلَ عَلَیْهِمُ الْعَذابَ نَظَرَ اِلَیْكَ فَرَحِمَهُمْ بِكَ یَقولُ اللّه‏ُ تَعالى: «وَ ما كانَ رَبُّكَ لِیُهْلِكَ الْقُرى بِظُلْمٍ وَ أَهْلُها مُصْلِحونَ»؛(۲۸)

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

با مردم منصفانه رفتار كن و خیرخواه و مهربان آنان باش؛ زیرا اگر چنین بودى و خداوند بر مردم آبادیى كه تو در آن به سر مى‏برى خشم گرفت و خواست بر آنان عذاب فرو فرستد، به تو نگاه مى‏كند و به خاطر تو به آنان رحم مى‏كند. خداى متعال مى‏فرماید «و پروردگار تو هرگز بر آن نبوده كه شهرهایى را كه مردمش درستكارند، به ستمى هلاك كند».

···

۲۸

امام رضا علیه‏السلام :

... الجُمُعَةُ مَشْهَدٌ عامٌ فَاَرادَ اَنْ یَكونَ لِلاِْمامِ سَبَبٌ اِلى مَوعِظَتِهِمْ وَ تَرغیبِهِم فِى الطّاعَةِ وَ تَرهیبِهِم مِنَ الْمَعْصیَةِ وَ فِعْلِهِمْ وَ تَوفیقِهِمْ عَلى ما اَرادوا مِنْ مَصْلَحَةِ دینِهِمْ وَ دُنْیاهُم وَ یُخْبِرَهُمْ بِما وَرَدَ عَلَیْهِمْ مِنَ الآْفاتِ و مِنَ الاَْحْوالِ الَّتى لَهُم فیهَا الْمَضَرَّةُ وَ الْمَنْفَعَةُ ؛(۲۹)

امام رضا علیه‏السلام :

جمعه روز اجتماع عموم مردم است. خداوند خواست تا امام از رهگذر خطبه نماز جمعه، آنان را موعظه كند و به اطاعت تشویقشان نماید و از معصیت و ارتكاب آن بر حذرشان دارد و آنان را بر آنچه در جهت مصلحت دین و دنیاى خویش اراده كرده‏اند موفّق سازد و از زیان‏هایى كه دیده‏اند و حالاتى كه براى آنان زیان‏آور یا سودآور است، با خبر كند.

···

۲۹

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

لاتَخْتَلِفوا، فَإِنَّ مَنْ كانَ قَبْلَكُمُ اخْتَلَفوا فَهَلَكوا؛(۳۰)

باهم اختلاف نكنید، كه پیشینیان شما دچار اختلاف شدند و نابود گشتند.

۳۰

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

إِذا كَثُرَ الزِّنا بَعْدى كَثُرَ مَوْتُ الْفُجْأَةِ وَ اِذا طُـفِّفَ الْمِكْیالُ اَخَذَهُمُ اللّه‏ُ بِالسِّنینَ وَ النَّقْصِ وَ إذا مَنَعُوا الزَّكاةَ مُنِعَتِ الاَْرْضُ بَرَكاتِها مِنَ الزَّرْعِ وَ الثَّمارِ وَ الْمَعادِنِ وَ اِذا جاروا فِى الْحُكْمِ تَعاوَنوا عَلَى الظُّلْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ اِذا نَقَضُوا الْعُهودَ سَلَّطَ اللّه‏ُ عَلَیْهِمْ عَدُوَّهُمْ وَ اِذا قَطَعُوا الاَْرْحامَ جُعِلَتِ الاَْمْوالُ فى اَیْدِى الاَْشْرارِ وَ اِذا لَمْ یأْمُروا بِالْمَعْروفِ وَ لَمْ یَنْهَوا عَنِ الْمُنْـكَرِ

وَ لَمْ یَتَّبِعُوا الاَْخْیارَ مِنْ اَهْلِ بَیْتى سَلَّطَ اللّه‏ُ عَلَیْهِمْ اَشْرارَهُمْ فَیَدْعُوَ عِنْدَ ذلِكَ خِیارُهُمْ فَلا یُسْتَجابُ لَهُمْ ؛(۳۱)

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

چون پس از من زنا رایج شود، مرگ ناگهانى زیاد مى‏شود و چون كم‏فروشى كنند، خداوند آنان را به قحطى و كمبود مبتلا مى‏گرداند و چون زكات ندهند، زمین بركات خود، مانند غلات و میوه‏ها

و معادن را از آنان دریغ مى‏دارد و چون در قضاوت ستم نمایند، بر ظلم و تجاوز یكدیگر را یارى كنند و چون عهدها را بشكنند، خداوند دشمنشان را بر آنان مسلّط كند و چون قطع رحم كنند، ثروت در دست اشرار افتد و هنگامى كه امر به معروف و نهى از منكر ننمایند و از نیكان از اهل بیت من پیروى نكنند، خداوند اشرارشان را بر آنان مسلّط كند و نیكانشان دعا كنند ولى مستجاب نشوند .

···

۳۱

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

اِیّاكُمْ وَ الشُّحَّ فَاِنَّما هَلَكَ مَنْ كانَ قَبْلَكُمْ بِالشُّحِّ اَمَرَهُمْ بِالْبُخْلِ فَبَخِلوا وَ اَمَرَهُمْ بِالْقَطیعَةِ فَقَطَعوا وَ اَمَرَهُمْ بِالْفُجورِ فَفَجَروا؛(۳۲)

از حرص بپرهیزید، زیرا كه پیشینیان شما در نتیجه حرص نابود شدند، حرص آنها را به بخل وادار كرد پس بخل ورزیدند. به قطع رحم وادار كرد پس با خویشاوندان قطع رابطه كردند. به بدى وادارشان كرد پس بدكار شدند.

···

۳۲

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

إِذا كانَ اُمَراؤُكُمْ خیارَكُمْ وَ اَغْنیاؤُكُمْ سُمَحاءَكُمْ وَ امركُمْ شورى بَیْنَـكُمْ فَظَهْرُ الاَْرْضِ خَیْرٌ لَكُمْ مِنْ بَطْنِها وَ اِذا كانَ اُمَراؤُكُمْ شِرارَكُمْ وَ اَغْنیاؤُكُمْ بُخَلاءَكُمْ وَ اُمورُكُمْ اِلى نِساءِكُمْ فَبَطْنُ الاَْرْضِ خَیْرٌ لَكُمْ مِنْ ظَهْرِها؛(۳۳)

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

هرگاه حاكمانتان نیكان شما باشند و ثروتمندانتان بخشندگان شما و كارها میان شما با مشورت باشد، روى زمین از درون آن براى شما بهتر است و هرگاه حاكمانتان اشرار شما و ثروتمندان شما بخیلان باشند و كارهاى شما به دست زنان افتد، درون زمین براى شما بهتر از روى زمین است.

۳۳

امام زمان علیه‏السلام :

اَللّهُمَّ... وَ تَفَضَّلْ عَلى عُلَمائِنا بِالزُّهْدِ وَ النَّصیحَةِ وَ عَلَى الْمُتَعَلِّمینَ بِالْجُهْدِ وَ الرَّغْبَةِ وَ عَلَى الْمُسْتَمِعینَ بِالاِْتْباعِ وَ الْمَوْعِظَةِ وَ عَلى مَرْضَى الْمُسْلِمینَ بِالشِّفاءِ وَ الرّاحَةِ وَ عَلى مَوْتاهُمْ بِالرَّاْفةِ وَ الرَّحْمَةِ وَ عَلى مَشایِخِنا بِالْوَقارِ وَ السَّكینَةِ وَ عَلَى الشَّبابِ بِالاِْنابَةِ وَ التَّوْبَةِ وَ عَلَى النِّساءِ بِالْحَیاءِ وَ الْعِفَّةِ وَ عَلَى الاَْغْنیاءِ بِالتَّواضُعِ وَ السَّعَةِ وَ عَلَى الْفُقَراءِ

بِالصَّبْرِ وَ الْقَناعَةِ وَ عَلَى الْغُزاةِ بِالنَّصْرِ وَ الْغَلَبَةِ وَ عَلَى الاُْسَراءِ بِالْخَلاصِ وَ الرّاحَةِ وَ عَلَى الاُْمَراءِ بِالْعَدْلِ وَ الشَّفَقَةِ وَ عَلَى الرَّعیَّةِ بِالاِْنْصافِ وَ حُسْنِ السّیرَةِ... ؛(۳۴)

امام زمان علیه‏السلام :

خداوندا... تفضّل كن بر علما به زهد و خیرخواهى و بر دانش اندوزان به كوشش و شوق و بر شنوندگان به پیروى و نصیحت‏پذیرى و بر بیماران مسلمان به شفا و آسایش و بر امواتشان به مهربانى و رحمت و برسالخوردگان به وقار و آرامش و بر جوانان به بازگشت و توبه و بر زنان به حیا و پاكدامنى و بر ثروتمندان به تواضع و بخشش نمودن و بر فقرا به صبر و قناعت و بر رزمندگان به یارى و پیروزى و بر اسیران به خلاصى و راحتى و بر حاكمان به عدل و مهربانى و بر عموم مردم به انصاف و خوشرفتارى... .

···

۳۴

امام صادق علیه‏السلام :

وَ لَیْسَ یُحَبُّ لِلْمُلوكِ أَنْ یُفَرِّطوا فى ثَلاثٍ: فى حِفْظِ الثُّغورِ وَ تَفَقُّدِ الْمَظالِمِ وَ اخْتیارِ الصّالِحینَ لاَِعْمالِهِمْ؛(۳۵)

حاكم سزاوار نیست كه در سه كار كوتاهى كند: حفظ مرزها، رسیدگى به حقوق پایمال شده و انتخاب افراد شایسته براى كارهایشان.

···

۳۵

امام على علیه‏السلام :

وَ اَیْمُ اللَّهِ مَا كانَ قَوْمٌ قَطُّ فى غَضِّ نِعْمَةٍ مِنْ عَیْشٍ فَزالَ عَنْهُمْ اِلاَّ بِذُنُوبٍ اِجْتَرَحوهَا، لاَِنَّ اللّهَ لَیْسَ بِظَّلامٍ لِلْعَبیدِ. وَ لَوْ اَنَّ النّاسَ حینَ تَنْزِلُ بِهِمُ النِّقَمُ وَ تَزولُ عَنْهُمُ النِّعَمُ فَزِعُوا اِلى رَبِّهِمْ بِصِدْقٍ مِنْ نیّاتِهِمْ وَ وَلَهٍ مِنْ قُلوبِهِمْ لَرَدَّ عَلَیْهِمْ كُلَّ شَارِدٍ وَ اَصْلَحَ لَهُمْ كُلَّ فَاسِدٍ؛(۳۶)

امام على علیه‏السلام :

به خدا سوگند، هرگز ملتى در زندگىِ مرفّه و پر نعمتى نبوده‏اند و نعمت و رفاه از آنان زائل نشده است، مگر به سبب گناهانى كه مرتكب شده‏اند، چرا كه خداوند به بندگانش ظلم نمى‏كند. اگر مردم به هنگامى كه بلاها و سختى‏ها بر آنان فرود مى‏آمد و نعمت‏ها از دستشان مى‏رفت، با نیت‏هاى خوب و دلى مشتاق به پروردگارشان پناه مى‏بردند، بى‏گمان هر از دست رفته‏اى به آنان باز مى‏گشت و هر فاسدى اصلاح مى‏شد.

···

۳۶

امام باقر علیه‏السلام :

وَ اعْلَمْ اَنَّ الاِْلْفَ مِنَ اللّه‏ِ وَ الْفِرْكَ مِنَ الشَّیْطانِ؛(۳۷)

بدان كه، انس و الفت گرفتن [با دیگران] از خداوند و دشمنى از شیطان است.

···

۳۷

امام حسین علیه‏السلام :

إنَّ شیعَتَنا مَنْ سَلِمَتْ قُلوبُهُمْ مِنْ كُلِّ غِشٍّ وَغِلٍّ وَدَغَلٍ؛(۳۸)

بى‏گمان شیعیان ما، دل‏هایشان از هر خیانت، كینه، و فریبكارى پاك است.

···

۳۸

امام كاظم علیه‏السلام :

طوبى لِلْمُصْلِحینَ بَیْنَ النّاسِ، اُولئِكَ هُمُ الْمُقَرَّبونَ یَوْمَ الْقیامَةِ؛(۳۹)

خوشا به حال اصلاح‏كنندگان بین مردم، كه آنان همان مقرّبان روز قیامت‏اند.

···

۳۹

امام صادق علیه‏السلام :

اُنـْظُرْ ما بَلَغَ بِهِ عَلىٌّ علیه‏السلام عِنْدَ رَسولِ اللّه‏ِ صلى‏الله‏علیه‏و‏آله فَالْزَمْهُ فَاِنَّ عَلیّا علیه‏السلام اِنَّما بَلَغَ ما بَلَغَ بِهِ عِنْدَ رَسولِ اللّه‏ِ صلى‏الله‏علیه‏و‏آله بِصِدْقِ الْحَدیثِ وَ اَداءِ الاَْمانَةِ؛(۴۰)

ببین على علیه‏السلام با چه چیز آن مَقام را نزد پیامبر خدا صلى‏الله‏علیه‏و‏آله پیدا كرد، همان را پیروى كن. در حقیقت على علیه‏السلام آن مَقام را نزد پیامبر خدا صلى‏الله‏علیه‏و‏آله با راستگویى و امانتدارى بدست آورد.

···

۴۰

پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله :

وَ الّذى نَفْسى بِیَدِهِ لایَدْخُلُ الْجَنَّةِ اِلاّ رَحیمٌ قالوا: كُلُّنا رَحیمٌ. قالَ: لا حَتّى تَرْحَمَ الْعامَّةَ؛(۴۱)

سوگند به آن كس كه جانم در دست اوست، كسى جز اهل ترحم به بهشت نمى‏رود. عرض كردند: «همه ما دلْ‏رحم و مهربانیم»، فرمودند: نه، مگر آن گاه كه به عموم مردم رحم كنید.



  1. سوره رعد، آیه ۱۱ .

  2. جامع الاخبار، ص ۱۱۹.

  3. غررالحكم، ح ۹۳۶۱ .

  4. غررالحكم، ح ۸۹۹۰ .

  5. خصال، ص ۳۷.

  6. شرح شهاب الاخبار، ص ۲۶۰.

  7. تحف العقول ، ص ۳۵۶ .

  8. كافى، ج ۲، ص ۱۶۴، ح ۵.

  9. تحف العقول، ص ۱۴۲.

  10. شرح احقاق الحق، ج ۵، ص ۲۸.

  11. كافى، ج ۲، ص ۱۷۱، ح ۵.

  12. كنزالعمال، ح ۴۳۱۵۲ .

  13. وسائل الشیعه، ج ۱۸، ص ۱۲۳، ح ۱۷ .

  14. كنزالعمال، ح ۱۵۰۷۷.

  15. جمال الاسبوع، ص ۷۳.

  16. بحارالأنوار، ج ۲۰، ص ۱۲۶، ح ۵۰.

  17. معانى الاخبار، ص ۲۷۰.

  18. كنزالعمال ، ح ۸۰۷۰ .

  19. نهج الفصاحه، ح ۲۴۱۴ .

  20. ۱ میراث حدیث شیعه، ج ۲، ص ۳۵، ح ۱۲۲.

  21. نهج البلاغه، از نامه ۴۷.

  22. ۲ نهج الفصاحه، ح ۹۴۳.

  23. كافى، ج ۵، ص ۸ ، ح ۱۱.

  24. الدررالمنثور، ج ۳، ص ۱۲۰ .

  25. بحارالأنوار، ج ۹۶، ص ۳۷۱، ح ۵۳.

  26. كافى، ج ۵ ، ص ۵۶، ح ۱.

  27. جامع الصغیر، ج ۲، ص ۷۱۶، ح ۳۴۶۹.

  28. ۳ مكارم الاخلاق، ص ۴۵۷.

  29. علل الشرایع، ج ۱، ص ۲۶۵، ح ۹ .

  30. كنزالعمال، ح ۸۹۴ .

  31. تحف العقول، ص ۵۱.

  32. نهج الفصاحه ، ح ۹۹۲ .

  33. تحف العقول، ص ۳۶ .

  34. البلد الامین، ص ۳۴۹.

  35. تحف العقول، ص ۳۱۹.

  36. نهج البلاغه، از خطبه ۱۷۸ .

  37. كافى، ج ۵، ص ۵۰۰، ح ۱ .

  38. بحارالأنوار، ج ۶۸، ص ۱۵۶، ح ۱۱ .

  39. تحف العقول، ص ۳۹۳ .

  40. كافى ، ج ۲، ص ۱۰۴، ح ۵ .

  41. كنزالعمال، ح ۵۹۸۹.